Drinkwaterbedrijven sturen op een maatschappelijke opdracht die geen ruimte laat voor vrijblijvende informatievoorziening: voldoende, schoon en betaalbaar drinkwater, nu en in de toekomst. Tegelijkertijd nemen druk op bronnen, leveringszekerheid, infrastructuur, waterkwaliteit en verantwoording toe. In die context is data geen ondersteunend middel meer, maar een randvoorwaarde voor bestuurlijke sturing.
Voor WBG, WMD en WLN lag de centrale spanning in het organiseren van gezamenlijke stuurinformatie zonder de eigenheid van de organisaties kwijt te raken. De vraag was niet alleen hoe dashboards ontwikkeld konden worden, maar hoe KPI’s, kernprocessen, en eigenaarschap zó verbonden worden dat de MT’s daadwerkelijk op hun opgaven en ambities kunnen sturen.
Wat de aanpak concreet opleverde
Deze klantcase maakt de ontwikkeling van een data-gedreven visie naar realisatie tastbaar.
- MT-sessies over data-gedreven werken en een pragmatische datastrategie voor drie samenwerkende waterbedrijven richtten de neuzen dezelfde kant op.
- Een strategisch dashboard voor elk MT, gebaseerd op de belangrijkste functies van haar organisatie, maakte opgaven en ambities stuurbaar.
- Een aanpak langs drie pijlers (stuurinformatie, digitale bedrijfsvoering en strategisch datamanagement) bracht samenhang.
- En deliverables zoals bestuurlijke dashboards, een vereenvoudigd bedrijfsmodel, KPI-governance, data-eigenaarschap en inzicht in het applicatielandschap, maakte ons resultaat concreet.
De bestuurlijke uitdaging
De drinkwatersector staat onder structurele druk. Waterbedrijven moeten strategische keuzes maken over productie, distributie, kwaliteit, assets, klantcommunicatie en bedrijfsvoering. Die domeinen kunnen niet los van elkaar worden gezien; zo hebben keuzes in productie consequenties voor distributie, de assets, risico’s, kosten en de betrouwbaarheid van de drinkwaterlevering.
Bestuurlijk vraagt dat om stuurinformatie die zowel vergelijkbaar als organisatiespecifiek is. Het bestuur moet in één oogopslag kunnen zien hoe haar kernprocessen presteren, waar risico’s ontstaan en waar bijsturing nodig is. Tegelijkertijd moeten definities, normen en datagrondslagen betrouwbaar genoeg zijn om besluiten en verantwoording te dragen.
De data-uitdaging
De technische kant van dashboards is maar een deel van het vraagstuk. De grotere uitdaging zit in samenhang. KPI’s hebben pas waarde wanneer duidelijk is op welk kernproces zij betrekking hebben, welke definitie wordt gehanteerd, uit welke bron zij komen en wie verantwoordelijk is voor duiding en opvolging.
Daarom vraagt data-gedreven sturing om een bestuurskundig, bedrijfskundig én informatiekundig fundament. Zonder dat fundament ontstaat het risico dat dashboards losse rapportages blijven: visueel bruikbaar, maar onvoldoende geborgd in governance, datakwaliteit en besluitvorming.
Onze aanpak
Datavolwassenheid.nl werkte vanuit de lijn van missie naar sturing. Eerst is de gezamenlijke bestuurlijke visie scherp gemaakt: data als strategische sleutel om inzicht, sturing en wendbaarheid te vergroten. Vervolgens is deze visie vertaald naar kernprocessen en kritische succesfactoren.
De aanpak rustte op drie pijlers. Stuurinformatie richtte zich op dashboards en KPI-rapportages voor MT’s. Het bedrijfskundig fundament bracht de verbinding aan tussen organisaties, bedrijfsfuncties, kernprocessen en definities. Strategisch datamanagement richtte zich op databronnen, datakwaliteit, eigenaarschap, uitwisselbaarheid en het applicatielandschap.
Van dashboardontwikkeling naar geborgde MT-sturing
Het resultaat is een bestuurlijk en bedrijfskundig fundament voor data-gedreven sturing bij de drinkwaterbedrijven. Een MT-dashboard, bestuurlijke deliverables, KPI-governance, een definitiehandboek, datafundament en inzicht in applicaties en datastromen; de drinkwaterbedrijven hebben een eerste inzicht in hun datavolwassenheid en concrete verbeteracties om deze te verhogen.
De waarde van ons traject zit vooral in de verschuiving van solistisch dashboardontwikkeling naar een integrale informatievoorziening voor bestuurlijke besluitvorming. KPI’s worden niet los gepresenteerd, maar gekoppeld aan processen, definities, databronnen en verantwoordelijkheden. Daardoor ontstaat een basis voor MT-sturing die transparanter, consistenter en beter overdraagbaar is.
Wat andere organisaties hiervan kunnen leren
De eerste les is dat gezamenlijke stuurinformatie vraagt om standaardisatie én ruimte voor organisatieverschil. Eén model kan richting geven, maar moet passen bij de specifieke opgaven, processen en data van de organisatie.
De tweede les is dat dashboards pas bestuurlijk worden wanneer zij zijn verbonden met KPI-governance, heldere definities en eenduidig eigenaarschap.
De derde les is dat data-gedreven werken geen ICT-project is. Het is een samenhangende verandering in besturing, organisatie en IT.
Wil je bestuurlijke besluitvorming versterken met betrouwbare KPI’s toegespitst op jullie primaire processen? Plan een gesprek over hoe je stuurinformatie ontwikkelt die niet alleen zichtbaar, maar ook bestuurbaar en geborgd is.
